Τι σημαίνει να είσαι (καλλιτέχνης) φωτογράφος
Στην ΑΡΧΗ: Η ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΞΕΚΙΝΑ από ΣΚΕΨΗ
Η καλλιτεχνική φωτογραφία δεν ξεκινά από το «είδα κάτι ωραίο και το τράβηξα». Ο καλλιτέχνης φωτογράφος δεν σηκώνει τη μηχανή επειδή είδε κάτι «ωραίο». Ξεκινά από νόημα. Αναρωτιέται: Τι θέλω να δείξω; Τι θέλω να νιώσει ο θεατής; Ποιο είναι το εσωτερικό μου κίνητρο;
Μέσα σε αυτή τη διαδικασία εμφανίζονται τα νοήματα που θέλει να μετατρέψει σε εικόνα:
μοναξιά, αναμονή, ηρεμία, σύγχυση, απώλεια, ελπίδα, πάλη με τον εαυτό, σχέση δύο ανθρώπων, ομορφιά της απλής καθημερινότητας, χρόνος που περνά.
Αυτά είναι οι εσωτερικές καταστάσεις που οδηγούν τη φωτογραφία.
Η φωτογραφία ξεκινά από ιδέα, όχι από «θέμα».
* Μετά ΕΡΧΕΤΑΙ: Η ΤΕΧΝΙΚΗ που ΥΠΗΡΕΤΕΙ την ΙΔΕΑ
Αφού γεννηθεί η ιδέα, έρχεται η τεχνική. Η τεχνική δεν είναι επίδειξη. Είναι εργαλείο για να γίνει το νόημα ορατό. Ο φωτογράφος επιλέγει τη θέση του θέματος στο κάδρο, την ποσότητα άδειου χώρου, το αν το φως θα είναι σκληρό ή μαλακό, αν ο χρόνος θα είναι γρήγορος ή αργός, αν η εικόνα θα είναι χρωματιστή ή ασπρόμαυρη, ποια γωνία λήψης ταιριάζει, πόσο κοντά ή μακριά πρέπει να σταθεί και ποια στιγμή είναι η σωστή.
Έτσι η ιδέα γίνεται εικόνα.
- Η μοναξιά γίνεται μικρή ανθρώπινη φιγούρα μέσα σε τεράστιο άδειο χώρο.
- Η αναμονή γίνεται ένα άτομο στην άκρη του κάδρου με άδειο χώρο μπροστά.
- Η σύγχυση γίνεται αργός χρόνος, θολό πλήθος και ένας άνθρωπος καθαρός.
- Η ηρεμία γίνεται μαλακό φως και απλές γραμμές.
- Η εσωτερική πάλη γίνεται αντανάκλαση σε τζάμι ή διπλή εικόνα.
- Ο χρόνος που περνά γίνεται κίνηση γύρω από ένα σταθερό αντικείμενο.
- Η απώλεια γίνεται άδειο δωμάτιο με ένα αντικείμενο που δείχνει απουσία.
- Η ελπίδα γίνεται σκοτεινό περιβάλλον με μία δέσμη φωτός στο πρόσωπο.
- Η καθημερινή ομορφιά γίνεται κοντινή λήψη σε απλό αντικείμενο που αποκαλύπτει λεπτομέρεια.
- Η ανθρώπινη σχέση γίνεται δύο άνθρωποι σε αλληλεπίδραση με καθαρό φόντο και σωστή στιγμή.
Αυτές οι επιλογές δεν είναι τύχη.
Είναι συνειδητές αποφάσεις που χτίζουν το νόημα.
* ΤΕΛΟΣ: Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΥ
Ο καλλιτέχνης δεν φωτογραφίζει για εντυπωσιασμό. Φωτογραφίζει για εξέλιξη. Η πορεία του βασίζεται στην παρατήρηση, στην αυτοκριτική και στη συνέπεια. Παρατηρεί το φως, τις σκιές, τις σχέσεις των ανθρώπων με τον χώρο, όχι «ωραία θέματα». Κοιτάει τις εικόνες του και αναρωτιέται: «Το νόημα που ήθελα, φαίνεται;»
Δουλεύει πάνω σε ένα θέμα για εβδομάδες ή μήνες.
Σιγά σιγά αποκτά προσωπική φωνή, έναν τρόπο να βλέπει που δεν μοιάζει με κανέναν.
Και όσο προχωρά, αδιαφορεί για τον εντυπωσιασμό.
Δεν τον νοιάζει το «μπράβο».
Τον νοιάζει η αλήθεια της εικόνας.
Η καλλιτεχνική φωτογραφία είναι πορεία.
Είναι εσωτερική δουλειά.
Είναι προσπάθεια να μετατρέψεις ένα συναίσθημα σε εικόνα.
Και όταν το καταφέρεις, η φωτογραφία δεν είναι απλώς «ωραία».
Είναι αληθινή.
Π.Μούκας
